Languages

Kexreen jii nunthe ngigua

Nunthe ngigua chunxinxin ni ixin nchin xema ko nchin yua, kin ko tjao. Kai tibe'o nchin chrin, aro je'a nanao ko thii chrin ngain kunithjao marzo a octubre. Ko chrin dania de 200 a 500 mm de jinda ko sua thi sua.

Nunthe'e Tlacoyalco chunxin na ixin dinchue xro di'i fósiles. Ko ni thingaria kuleko kain ncha'on dikao na kue na nga'a jna, kai jii naa tsaaga thi dithja na kuchikajua ko concha dikjan xro. Ko ndachro ni ncheestudia nunthe ixin ndachaon bekaxin nguii no nunthe ji'i, mexinxin xro tununxin te'i jichjian ngain jna te'i ko jitununxin ixin thinga sajithi jinche.

Kai te jna yeye ngain rajna San Marcos, inchin jna Tepoxtla ke jiexin inchin 2980 msnm, jna Cantil kunixin 2800 msnm, jna Mogote kunixin 2300 msnm. Ko xraa anto jii nchise ko nchegi'in na vertisol y litosol ke thjin'a icha de 10cm, ngata'a thjao. Nunthe'e rajna icha nchegunda na ixin nchechjian na nchia, thu'a thenga na ko icha dunde'e na ixin thingaria na kue na.

Ko ixin xru'in nda be'e, mexinxin chujni binchechjian na thue bagekia nda chrin. Nda ji'i bunde'e na tsjé nano ixin xru'in nda potable bechunda na.

Kai ngain rajna datho naa canal ncheregaxin na ko nda ji'i thixin thi presa nchegi'in ni Valsequillo; aro nda ji'i dira'a nda ngain nunthe'e na ixin nchexin na xra kji'in na. Ko jai ujii nda di'i na ixin ujii tsjé pozo ninga o profundo. Rajna Tlacoyalco jixi'in ngain naa area di'in reserva de Biosfera de Ndachjian-Cuicatlán, ko je'o nunthe yaa jii tsjé nthaxenithjao ko icha, mexinxin ncherenthe nguii nunthe sasenthjua ko anto daku'en na kain ntha te'i: Gobierno de México kuetu'an ixin zona ji'i bithu'e inchin reserva de Biosfera ngain nano 1998.

Kain thi jii ko duan

Kai jii ngain rajna San Marcos: kantha, nthamimi, nthaxenithjao, kalechujilla, tjunthudo dixinga, kachro najni ko icha ntha di'in: nthaxichjan, nthaxenxan, nthaxechjian; nthaa di'in: nthancha'a, nthaxra'o, nthanchitsje, nthaka, nthatsja ko icha ntha.

Kai jii kuxiigo di'in: kundanixra, kunthujin, kuliichi, kunchiixin, kuchikajua, kulantha, kutsaxe ko icha ba, ko kuxiigo te'i te no nga'a jna ko ngataon jngi. Ko kutsantha ko kunchee thi icha xraguen na, kai kuthuchje ditsi'i. ko tsjé ko te'i tateditjaan ba.